Nicolas Belayew reageert fel tegen klimaatscepticisme
Nieuws uit Chicoutimi
Nicolas Belayew is een onvermoeibare creatieve kunstenaar: hij is afwisselend grafisch ontwerper, illustrator en drukker, maar daarnaast ook een gids, docent en presentator. Twintig jaar na het behalen van zijn diploma aan de ERG (Brussel) kan hij bogen op een gevarieerde en tegelijkertijd samenhangende loopbaan. Hij werkt regelmatig aan projecten waarin alle technieken op het gebied van drukwerk samenkomen. Als u zijn naam nog niet kent, heeft u waarschijnlijk wel al van hem gehoord via het beroemde Festival Papier Carbone dat hij sinds 2016 elke twee jaar samen met anderen organiseert in het BPS22.
Op 15 juni dit jaar heeft hij, na een vlucht van 5.000 km, zijn koffer en viltstiften neergelegd voor een onderzoeksverblijf van drie maanden in Chicoutimi. Sindsdien verkent hij te voet, op de fiets, met de auto en met de bus de gebieden die door de Saguenay-rivier worden doorkruist; hij legt zijn schetsboek en zijn vintage analoge camera slechts neer om zich even op te frissen in de meren en waterlopen. Dankzij het feit dat zijn werk de jury van de artistieke teams van het Centre Bang heeft weten te bekoren, wijdt hij de zomer van 2026 aan het bestuderen van de manier waarop levende wezens het grondgebied van Québec bewonen en veranderen. Zijn reis maakt deel uit van het uitwisselingsprogramma dat het BPS22 en Bang, met steun van de Conseil des arts et des lettres du Québec, voortzetten.
Door de omgeving van zijn tijdelijke verblijfplaats in Chicoutimi systematisch te documenteren en deze te vergelijken met die van zijn woonplaats (Charleroi), observeert Nicolas Belayew de sporen die door de mens zijn achtergelaten en probeert hij een vergelijking te maken. Hij zegt: "Beide zijn steden waarin de industriële activiteiten een centrale rol spelen: hun organisatie is hierdoor beïnvloed. Alles in Charleroi is gestructureerd (of gedestructureerd) rond de industrie: het vervoer, de ruimtelijke ordening, zelfs de vorm van het landschap, bijvoorbeeld met de steenbergen. Hier draait de activiteit rond aluminium en papierpulp, waarbij water wordt gebruikt als transportmiddel en energiebron (…) . Er is geen steenberg, maar er is bijvoorbeeld wel een bauxietmeer dat een groot deel van het gebied bestrijkt. Het is echter alleen op satellietfoto’s te zien. Bovendien wordt de loop van de rivieren onderbroken door dammen, wat een duidelijke wijziging van het landschap met zich meebrengt. Er lopen ook spoorlijnen door het landschap die uitsluitend bestemd zijn voor het vervoer van goederen en voor de industrie. De bossen bestaan voornamelijk uit aanplantingen die worden gebruikt voor de houtwinning.”
Gedurende enkele dagen gaat hij ook op verkenning aan de andere kant van de Saint-Laurent rivier, in de richting van Montréal, Trois-Pistoles en het Nationaal Park Le Bic. Tijdens zijn reizen, waarbij zijn zintuigen op scherp staan, ziet hij de fantasie uit zijn dagelijkse omgeving tot leven komen en brengt hij deze over op papier dankzij zijn nomadische en ijverige tekenpraktijk. Zijn productie van momentopnames, getekend met potlood of viltstift en soms verfraaid met een waterverflaag, laat levendige, vrolijk ontregelde vormen zien. Tegelijkertijd fotografeert hij volgens een nauwkeurig vastgelegd protocol scènes die altijd verlaten zijn, maar die niettemin op uitgesproken wijze getuigen van de aanwezigheid van de mens.
Net als een virtueel archief, een wekelijkse feuilleton vol anekdotes, toont Nicolas Belayew ons zijn reisverslag en deelt ook zijn zorgen met ons. Zo ontstaat, lijn na lijn, een Québec dat zich steeds verder verwijdert van de idyllische beelden en dat wordt beïnvloed door menselijke begeerten. In zijn illustraties komt, naast de speelsheid en de humoristische beschouwingen, een melancholie naar voren die gepaard gaat met angst.
Naarmate de dagen verstrijken, is het werk helemaal niet meer contemplatief, maar juist explosief. De branden en de droogte die deze zomer door de hittegolven worden veroorzaakt, vormen de inspiratiebron voor een reeks tekeningen die zijn uitgevoerd in Oost-Indische inkt. Hij tekent op vellen papier waarvan het formaat toeneemt naarmate de branden zich over de wereld verspreiden. Deze voorstellingen zijn niet langer oppervlakkig, maar worden instrumenten van verzet die een onuitwisbare indruk achterlaten op het bewustzijn door het soms fluorescerende licht dat zij uitstralen. Door de tekeningen te koppelen aan teksten waarin zijn toenemende eco-angst tot uiting komt, vertrouwt hij ons het volgende toe: “Ik begon aan een reeks tekeningen op groot formaat die mijn psychologische toestand weerspiegelen in het licht van de gebeurtenissen deze zomer op milieugebied. Ik noem het de ”zomer van het einde van de wereld”. Dit is de eerste keer dat ik toegeef dat deze branden, overstromingen en hittegolven mij bijzonder raken. Ik probeer een manier te vinden om deze emoties weer te geven en toch een vleugje humor te behouden”.
De samenwerkingsovereenkomst tussen het BPS22 en het Centre Bang, die sinds 2017 de oceaan overspant, zorgt voor een bloeiende, productieve en hechte kunstenaarsgemeenschap. In Québec ontmoet Nicolas andere beeldende kunstenaars met wie hij een dialoog onderhoudt en die hij soms ook in België heeft ontmoet: Magali Baribeau-Marchand, Sara Letourneau, Mathieu Valade… En ook Karine Locattelli, die afgelopen lente in Charleroi verbleef, alvorens direct na het Festival Papier Carbone terug te keren naar Charlevoix (Québec). Zij heeft hem deze zomer op haar beurt kennis laten maken met haar atelier, één van haar lopende tentoonstellingen en ook met inspirerende en soms geheime plekken. Zij deelt haar netwerk en haar ervaring met de kunstenaar uit Charleroi en nodigt hem tevens uit om te genieten van enkele lokale specialiteiten, waaronder het intrigerende ijsje “met Belgische dip“ … Net als zijn voorgangers kwam Nicolas Belayew met zijn eigen visie, zijn eigen middelen en zijn eigen zorgen, maar hij laat zich langzaam beïnvloeden door het gebied en de mensen die het tot leven brengen. Na Pauline Debrichy, Jérôme Giller, Barbara Salomé Felgenhauer, Martin Wautié en François Winants voegt zijn werk een nieuw hoofdstuk toe aan een geschiedenis van trans-Atlantische artistieke uitwisselingen.
Wij nodigen u uit om Québec te verkennen in de voetsporen van Nicolas Belayew. In zijn openhartige uitspraken, in de stilte van de plekken die hij heeft vastgelegd en in de spontane lijnen van zijn tekeningen krijgt u een beeld van de regio die hij met veel gevoeligheid doorkruist. Over enkele dagen zal een tentoonstelling in het Centre Bang een overzicht geven van de legendarische multidisciplinaire aard van deze residentie, met tekeningen, foto’s, zines en wellicht nog andere gedrukte werken… De kunstenaar keert binnenkort terug van zijn nazomer, met koffers vol nieuwe projecten die ongetwijfeld een Chicoutimi-tintje zullen hebben. We kijken er alvast naar uit om hier meer over te vernemen. Ter illustratie van deze tekst presenteren wij u hier enkele van zijn prachtige resultaten. Vanaf juni 2027 vindt er in de zalen van het BPS22 een tentoonstelling plaats die de kunstenaars in het kader van het uitwisselingsprogramma artist in residence1 tussen Charleroi en Chicoutimi in de schijnwerpers zet, naar het voorbeeld van Lettres de Misarchie dat hier in 2021 plaatsvond. Tot slot willen wij u eraan herinneren dat, indien u een Franstalige professionele Belgische kunstenaar bent die in België woont, de oproep tot het indienen van kandidaturen voor de volgende residentie bij Centre Bang nog steeds loopt.. Sollicitaties kunnen worden ingediend tot en met 6 september aanstaande.
1. De volgende kunstenaars zullen hun werk tentoonstellen: Stéphanie Auger, Magali Baribeau-Marchand, Julien Champagne, Pauline Debrichy, Barbara Salomé Felgenhauer, Jérôme Giller, Jonhatan Roy, François Winants.